Op de vraag van koning Willem III waarom Pierre Cuypers niet in Delft is gaan studeren, antwoordde Pierre Cuypers: "Sire, ik heb voor de bouwkunst gekozen, niet voor de bouwkunde".
Biografie
Pierre Cuypers volgt zijn middelbare schoolopleiding aan het Stedelijk College in Roermond.
Het kunstzinnige aspect is bij hem ook al jong aanwezig: hij krijgt belangstelling voor tekenen, de decoratieve schilderkunst en architectuur. Cuypers krijgt dan tekenles van Henri Linssen, een man die in zijn latere carrière een grote rol speelt.
Na zijn eindexamen vertrekt Cuypers in 1845 naar Antwerpen om er aan de Kunstacademie architectuuur te studeren. Cuypers is een goede leerling: in 1849 slaagt hij en behaalt hij de Prix d'Excellence. Voor zijn afstuderen ontwerpt hij een neogotische kerk. Na zijn afstuderen keert hij terug naar zijn geboortestad. Al gauw krijgt hij opdracht om de Munsterkerk te restaureren en wordt hij in 1851 benoemd als stadsarchitect. Dan ontwikkelt zich ook de kenmerkende stijl van Cuypers: hij vindt het belangrijk om de constructie van een gebouw goed te laten zien en kiest dan ook voor baksteenbouw.
In 1852 richt Pierre Cuypers samen met textielfabrikant en handelaar in kerkbenodigdheden François Stoltzenberg en met beeldhouwer Eduard Fr. Georges de 'Ateliers voor gewijde beeldhouwkunde' op.
In 1853 begint de bouw van een groot complex aan de toenmalige Maastrichterweg te Roermond. In dit gebouw is het woonhuis van de familie Cuypers gevestigd, geflankeerd door de werkplaatsen, de "Ateliers voor Religieuze Kunst". Hier is momenteel het Cuypershuis Roermond gevestigd.
In 1850 trouwt Pierre met Rosalia van de Vin in Antwerpen, maar het paar gaat in het woonhuis op de Maastrichterweg wonen. Ze krijgen twee dochters: Roosje en Anna, maar dan treft het noodlot de familie. In een paar maanden tijd sterven Anna en Rosalia (1855), waarna Pierre ontroostbaar achter blijft met Roosje.
In 1859 hertrouwt Cuypers met Antoinette (Nenny) Alberdingk Thijm, de zus van zijn goede vriend. Het echtpaar krijgt 6 kinderen, waarvan 4 kinderen blijven leven: Jos (1861), Mia (1864), Catharina (1866) en Annie (1873).
In november 1865 verhuist het gezin naar Amsterdam om pas jaren later weer in Limburg terug te keren.
In 1898 sterft Nenny onverwacht. Ook nu is Pierre Cuypers ontroostbaar. Pierre Cuypers overlijdt op 3 maart 1921. Zijn begrafenis trekt veel aandacht en is bijna een staatsaangelegenheid te noemen, want jonkheer mr. Ruys de Berenbrouck houdt als vervangend minister-president een toespraak.
Het oeuvre
Pierre Cuypers ontwierp het gebouw in 1853 als representatie van zijn opvattingen op het gebied van architectuur (exterieur) en inrichting (interieur). De gedachte achter het ontwerp is de verbeelding van stijl en de betekenis van bouwkunst in de samenleving samengevat in één gebouw. Het is een uniek gebouw, omdat het samengaan van de kunsten in het dagelijks werk en het huiselijke leven wordt weergegeven. En voor die tijd behoorlijk modern: het beschikte over centrale verwarming en elektrische verlichting.
In het gebouw waren het woonhuis van de familie Cuypers en de kunstwerkplaatsen gevestigd. De werkplaatsen zijn vanaf buiten te herkennen aan twee opvallende topgevels en het woongedeelte aan de twee huiselijke erkers.
Om het karakter van het gebouw goed tot zijn recht te laten komen, koos Cuypers voor de baksteenconstructie. Hierbij kan het interieur en de constructie van het gebouw aan de gevels worden afgelezen. Dit was het begin van een nieuwe richting in het bouwen.
Cuypers is als architect verantwoordelijk voor de bouw en restauratie van veel kerken in Nederland. Het atelier van Cuypers & Stoltzenberg geniet dan ook landelijke bekendheid.
Door zijn vele contacten weet hij de ene opdracht na de andere in de wacht te slepen. Cuypers is een cultureel ondernemer avant-la-lettre die met zijn werk de horizon en het binnenhuis van Nederland in de 19e eeuw stevig heeft bepaald.
Na zijn opleiding in 1849 in Antwerpen te hebben voltooid, begint Cuypers met werken in vooral het zuiden van Nederland. Daar beleeft het katholicisme een opleving en talloze kerken worden in de stijl van neogotiek gebouwd.
In 1850 begint Cuypers met de restauratie van de 13de-eeuwse Roermondse Munsterkerk. De pleisterlagen worden verwijderd, het altaar wordt vervangen en er worden beschilderingen op muren en kolommen door broer Henri en Henri Linssen aangebracht. Zijn oeuvre groeit en overal in het land krijgt hij opdrachten.
Zijn grootste opdrachten, zoals de bouw van het Centraal Station en van het Rijksmuseum in Amsterdam, de restauratie van de Ridderzaal in Den Haag of van Kasteel de Haar in Haarzuilens zijn wereldberoemd.
Hier een kleine greep uit zijn oeuvre:
| 1852 | Rolduc: abdijkerk en crypte ontwitten |
| 1854 |
Amsterdam: woonhuis Alberdingk Thijm Herengracht 204 Boukoul: jachthuis Graeterhof Posterholt: landhuis Aerwinkel |
| 1855 |
Parijs: wereldtentoonstelling: preekstoel van 4 meter hoog Rijsenburg: grootseminarie van bisdom Utrecht |
| 1856 | Deventer: Broerenkerk |
| 1857 | Amsterdam: St-Jozef - later St.-Petrus en Pauluskerk |
| 1858 |
Eindhoven: St.-Catharinakerk Maastricht: St.-Servaaskerk |
| 1859 | Alkmaar: St.-Laurentiuskerk, interieur |
| 1860 |
Amsterdam: Piusgesticht aan Oude Kerkstraat Thorn: St.-Michaëlskerk |
| 1861 | Breda: Onze-Lieve-Vrouwe-Kerk; voor Nassaugraf wapenschilden en engelen |
| 1862 | Londen: South Kensington Exhibition; preek- en bidstoel |
| 1863 | Sint Odiliënberg: aanbouw Frymarsonhof |
| 1885 | Amsterdam: ontwerp en bouw Rijksmuseum |
| 1881-1889 | Amsterdam: ontwerp en bouw samen met A.L. van Gendt: Centraal Station |
| 1892-1912 | Haarzuilens (Utrecht): ontwerp en herbouw samen met zoon Jos Cuypers: kasteel De Haar |
| 1904 | Den Haag: troon voor staatshoofd in Ridderzaal |
Meer over Pierre Cuypers is te lezen op Wikipedia.
